Giấy phép kinh doanh là gì? Hồ sơ, thủ tục mới nhất

Giấy phép kinh doanh là bước pháp lý bắt buộc để doanh nghiệp chính thức hoạt động hợp pháp. Tuy nhiên, quy trình, hồ sơ và các quy định liên quan đến Giấy phép Đăng ký Kinh doanh (ĐKKD) luôn là vấn đề khiến nhiều chủ doanh nghiệp băn khoăn. Trong bài viết này, Phú Sinh Group sẽ giúp bạn tìm hiểu: Giấy phép kinh doanh là gì? Hồ sơ xin cấp giấy đăng ký kinh doanh gồm những thành phần nào? Thủ tục xin cấp phép ra sao?

Giấy phép kinh doanh là gì?

Thuật ngữ “Giấy phép kinh doanh”

Giấy phép kinh doanh là văn bản pháp lý do cơ quan nhà nước có thẩm quyền cấp, cho phép cá nhân hoặc tổ chức được thực hiện hoạt động kinh doanh trong một lĩnh vực cụ thể theo quy định của pháp luật. Việc được cấp giấy phép này thể hiện rằng doanh nghiệp đã đáp ứng đầy đủ các điều kiện pháp lý cần thiết để hoạt động hợp pháp.

Tuy nhiên, trên thực tế, khái niệm “giấy phép kinh doanh” thường dễ gây nhầm lẫn, bởi trong hoạt động doanh nghiệp có hai loại giấy tờ khác nhau nhưng đều quan trọng:

• Giấy chứng nhận đăng ký doanh nghiệp: là điều kiện bắt buộc để doanh nghiệp được thành lập và đi vào hoạt động.

• Giấy phép kinh doanh (còn gọi là “giấy phép con”): được cấp riêng cho doanh nghiệp hoạt động trong các ngành, nghề kinh doanh có điều kiện, sau khi đã có Giấy chứng nhận đăng ký doanh nghiệp.

Theo khoản 1 Điều 8 Luật Doanh nghiệp, doanh nghiệp phải đáp ứng và duy trì đầy đủ điều kiện kinh doanh đối với các ngành, nghề đầu tư kinh doanh có điều kiện trong suốt quá trình hoạt động.

Vì vậy, cần phân biệt rõ: Giấy chứng nhận đăng ký doanh nghiệp chỉ xác nhận sự ra đời hợp pháp của doanh nghiệp, còn Giấy phép kinh doanh là căn cứ pháp lý để doanh nghiệp được phép triển khai hoạt động trong các ngành, nghề có điều kiện. Hai loại giấy tờ này hoàn toàn độc lập và không thể thay thế cho nhau.

Đặc điểm của giấy phép kinh doanh

• Cơ quan có thẩm quyền cấp: Giấy phép kinh doanh do cơ quan nhà nước có thẩm quyền cấp cho doanh nghiệp hoặc tổ chức khi họ hoạt động trong ngành, nghề kinh doanh có điều kiện theo quy định pháp luật.

• Giá trị pháp lý: Giấy phép kinh doanh được xem như “tấm vé thông hành” khẳng định doanh nghiệp được phép hoạt động hợp pháp trong lĩnh vực cụ thể mà pháp luật quy định.

• Tính hạn chế: Đây cũng là công cụ quản lý nhà nước, giúp kiểm soát và giới hạn hoạt động của các doanh nghiệp trong những ngành, nghề nhạy cảm hoặc đòi hỏi điều kiện đặc biệt về an toàn, môi trường, an ninh, sức khỏe cộng đồng,…

• Cơ sở pháp lý chuyên ngành: Việc cấp và quản lý giấy phép kinh doanh được điều chỉnh bởi các luật chuyên ngành cùng hệ thống văn bản dưới luật, quy định chi tiết điều kiện, thủ tục và thẩm quyền của từng lĩnh vực cụ thể.

Giấy chứng nhận đăng ký doanh nghiệp là gì?

Giấy chứng nhận đăng ký doanh nghiệp (còn được gọi là Giấy chứng nhận đăng ký kinh doanh hoặc Giấy chứng nhận kinh doanh, tiếng Anh: Certificate of Business Registration) là văn bản do cơ quan đăng ký kinh doanh cấp cho doanh nghiệp dưới dạng bản giấy hoặc bản điện tử.

Đây là giấy tờ pháp lý đầu tiên và quan trọng nhất, đánh dấu việc doanh nghiệp chính thức được thành lập và được phép hoạt động hợp pháp theo quy định của pháp luật.

Trên Giấy chứng nhận đăng ký doanh nghiệp thể hiện đầy đủ các thông tin cơ bản của doanh nghiệp, bao gồm:

• Tên doanh nghiệp;

• Vốn điều lệ;

• Địa chỉ trụ sở chính;

• Mã số doanh nghiệp (đồng thời là mã số thuế);

• Thông tin về người đại diện theo pháp luật.

Có thể hiểu, Giấy chứng nhận đăng ký doanh nghiệp chính là bằng chứng pháp lý xác nhận tư cách pháp nhân của doanh nghiệp trong hệ thống pháp luật Việt Nam, là cơ sở để doanh nghiệp được công nhận và tham gia vào các hoạt động kinh doanh hợp pháp.

Phân biệt giấy phép kinh doanh và giấy chứng nhận đăng ký doanh nghiệp

Giấy phép kinh doanh và Giấy chứng nhận đăng ký doanh nghiệp đều là những thủ tục pháp lý quan trọng trong quá trình thành lập và vận hành doanh nghiệp, tuy nhiên hai loại giấy tờ này có bản chất và mục đích khác nhau.

• Giấy chứng nhận đăng ký doanh nghiệp là bước khởi đầu để doanh nghiệp được thành lập và được pháp luật công nhận tư cách pháp nhân.

• Giấy phép kinh doanh là giấy tờ bổ sung, chỉ bắt buộc đối với các ngành, nghề kinh doanh có điều kiện, giúp doanh nghiệp được phép hoạt động hợp pháp trong lĩnh vực đó.

Dưới đây là bảng so sánh giúp phân biệt rõ hai loại giấy tờ này:

Tóm lại:

• Giấy chứng nhận đăng ký doanh nghiệp là “giấy khai sinh” của doanh nghiệp.

• Giấy phép kinh doanh là “giấy thông hành” để doanh nghiệp được phép hoạt động trong các ngành nghề có điều kiện.
  Hai loại giấy này đều quan trọng nhưng không thể thay thế cho nhau.

Các loại giấy phép kinh doanh phổ biến hiện nay

Sau khi hoàn tất thủ tục đăng ký kinh doanh và được cấp Giấy chứng nhận đăng ký doanh nghiệp, doanh nghiệp cần tiếp tục xin cấp các “giấy phép con” phù hợp với lĩnh vực hoạt động của mình. Đây là bước quan trọng để đảm bảo doanh nghiệp hoạt động hợp pháp trong các ngành, nghề kinh doanh có điều kiện.

Dưới đây là một số loại giấy phép con phổ biến đối với từng ngành nghề cụ thể:

• Giấy chứng nhận đủ điều kiện phòng cháy chữa cháy (PCCC): Bắt buộc đối với các cơ sở như khách sạn, nhà hàng, quán karaoke, nhà ở cho thuê, cửa hàng xăng dầu, và các địa điểm có nguy cơ cháy nổ cao.

• Giấy chứng nhận cơ sở đủ điều kiện an toàn thực phẩm: Áp dụng cho các cơ sở chế biến, kinh doanh dịch vụ ăn uống, sản xuất và bảo quản thực phẩm.

• Giấy phép kinh doanh dịch vụ du lịch: Bao gồm giấy phép lữ hành nội địa và lữ hành quốc tế, dành cho doanh nghiệp hoạt động trong ngành du lịch.

• Giấy phép kinh doanh rượu: Gồm giấy phép bán buôn và bán lẻ rượu, áp dụng cho các doanh nghiệp kinh doanh đồ uống có cồn.

• Giấy chứng nhận đủ điều kiện về an ninh, trật tự: Bắt buộc đối với các doanh nghiệp cung cấp dịch vụ bảo vệ, kinh doanh karaoke, lưu trú, cầm đồ, và một số ngành nghề nhạy cảm khác.

Như vậy, việc xin cấp đầy đủ các loại giấy phép con là điều kiện tiên quyết để doanh nghiệp hoạt động đúng pháp luật, đồng thời tránh các rủi ro bị xử phạt hoặc đình chỉ kinh doanh.

Thủ tục xin giấy phép kinh doanh

Bước 1: Chuẩn bị hồ sơ xin cấp Giấy phép kinh doanh
Doanh nghiệp cần chuẩn bị bộ hồ sơ đầy đủ theo quy định của ngành nghề kinh doanh có điều kiện, bao gồm:

• Đơn đề nghị cấp Giấy phép kinh doanh theo mẫu quy định.

• Bản sao Giấy chứng nhận đăng ký doanh nghiệp.

• Bản sao Điều lệ công ty.

• Bản sao CMND/CCCD hoặc hộ chiếu của người đại diện theo pháp luật, cổ đông sáng lập hoặc thành viên góp vốn.

• Tài liệu chứng minh năng lực chuyên môn và kinh nghiệm của người quản lý trực tiếp trong lĩnh vực kinh doanh.

• Các giấy tờ, hồ sơ khác chứng minh doanh nghiệp đáp ứng đủ điều kiện kinh doanh theo yêu cầu của từng ngành nghề cụ thể.

🔹 Lưu ý: Danh mục hồ sơ có thể thay đổi tùy theo lĩnh vực hoạt động.

Ví dụ:

• Đối với giấy phép An toàn vệ sinh thực phẩm (ATTP): Ngoài hồ sơ cơ bản, doanh nghiệp cần nộp thêm bản thuyết minh cơ sở vật chất, thiết bị đảm bảo vệ sinh, giấy khám sức khỏe của chủ cơ sở và người trực tiếp sản xuất, cùng chứng nhận tập huấn kiến thức ATTP.

• Đối với giấy phép Phòng cháy chữa cháy (PCCC): Cần bổ sung danh mục trang thiết bị PCCC và phương án xử lý sự cố cháy nổ.

Bước 2: Nộp hồ sơ đến cơ quan có thẩm quyền
Tùy theo ngành nghề kinh doanh, hồ sơ được nộp tại cơ quan cấp phép tương ứng, kèm theo thời hạn xét duyệt khác nhau.

Ví dụ:

• Giấy phép An toàn vệ sinh thực phẩm (ATTP):

  • Cơ quan tiếp nhận: Bộ Công Thương, Bộ Y tế hoặc Bộ Nông nghiệp & Phát triển nông thôn (tùy lĩnh vực).

  • Thời gian xử lý: tối đa 15 ngày làm việc kể từ khi nhận đủ hồ sơ hợp lệ.

• Giấy phép Phòng cháy chữa cháy (PCCC):

  • Cơ quan tiếp nhận: Cục Cảnh sát PCCC Bộ Công an hoặc Phòng Cảnh sát PCCC tại địa phương.

  • Thời gian xét duyệt: khoảng 5 – 15 ngày làm việc.

🔹 Lưu ý: Trước khi cấp phép, cơ quan chức năng sẽ tiến hành kiểm tra thực tế tại cơ sở. Nếu cơ sở đáp ứng đầy đủ tiêu chuẩn, hồ sơ sẽ được chấp thuận.

Bước 3: Nhận kết quả
Sau khi hồ sơ được thẩm định và cơ sở kinh doanh đạt đủ điều kiện, doanh nghiệp sẽ được cấp Giấy phép kinh doanh.

Trong trường hợp hồ sơ chưa đạt yêu cầu hoặc thiếu sót, cơ quan cấp phép sẽ thông báo để doanh nghiệp bổ sung, chỉnh sửa hoặc khắc phục các điều kiện cần thiết trước khi được cấp phép chính thức.

Điều kiện cấp giấy phép kinh doanh bao gồm những gì?

6.1. Đối với tổ chức, doanh nghiệp trong nước

Doanh nghiệp trong nước cần đáp ứng một số điều kiện chủ yếu sau:

• Điều kiện về cơ sở vật chất: Doanh nghiệp phải có địa điểm, trang thiết bị và cơ sở hạ tầng phù hợp, đảm bảo phục vụ hoạt động kinh doanh theo quy định.

• Điều kiện về chứng chỉ hành nghề: Các cá nhân đảm nhiệm vị trí chuyên môn phải có chứng chỉ hành nghề hợp lệ, tương ứng với lĩnh vực kinh doanh.

• Điều kiện về vốn pháp định: Doanh nghiệp cần có vốn điều lệ hoặc vốn pháp định đạt mức tối thiểu theo yêu cầu của pháp luật chuyên ngành đối với từng loại hình hoạt động.

6.2. Đối với tổ chức, doanh nghiệp có vốn đầu tư nước ngoài (FDI)

6.2.1. Trường hợp nhà đầu tư đến từ quốc gia hoặc vùng lãnh thổ là thành viên của các điều ước quốc tế mà Việt Nam tham gia

• Đáp ứng các điều kiện tiếp cận thị trường theo cam kết quốc tế mà Việt Nam đã ký kết.

• Có kế hoạch tài chính chi tiết, khả thi cho hoạt động kinh doanh.

• Không có nợ thuế quá hạn (nếu đã hoạt động tại Việt Nam trên 1 năm).

6.2.2. Trường hợp nhà đầu tư đến từ quốc gia hoặc vùng lãnh thổ không thuộc các điều ước quốc tế mà Việt Nam là thành viên

• Phải có phương án tài chính rõ ràng, chứng minh khả năng thực hiện dự án đầu tư.

• Không có nợ thuế quá hạn, nếu đã có hoạt động tại Việt Nam trên 1 năm.

Lưu ý chung:

Ngoài các điều kiện trên, doanh nghiệp còn cần đảm bảo thêm một số tiêu chí quan trọng:

• Hoạt động phù hợp với quy định của pháp luật chuyên ngành.

• Cạnh tranh lành mạnh với các doanh nghiệp trong nước cùng lĩnh vực.

• Tạo việc làm và góp phần phát triển nguồn nhân lực trong nước.

• Đóng góp tích cực vào ngân sách nhà nước và nền kinh tế Việt Nam.